Dom i wytwór­nia pońc­zoch Adolfa Greilicha 
w Alek­sandrowie Łódzkim

Obecny i pier­wotny wygląd budynku mieszkalnego Adolfa Greilicha. Zdję­cie archi­walne pochodzi z albumu prezen­tu­jącego his­torię Zakładów Prze­mysłu Pońc­zoszniczego „San­dra” wydanego w 1974 roku. Źródło: Alek­san­drów wczo­raj i dziś, Rocznik XXXIII, Alek­san­drów Łódzki 2015

Adolf Greilich otworzył swój zakład pońc­zoszniczy w 1893 roku. Środki na uru­chomie­nie włas­nego przed­siębiorstwa uzyskał dzięki ożenkowi z córką swo­jego wcześniejszego pra­co­dawcy i założy­ciela pier­wszej pońc­zoszarni w mieś­cie, Karola Poran­skiego. Zakład Greilicha rozwi­jał się dobrze; w prze­ciągu pier­wszych dwudzi­estu lat dzi­ałal­ności, pow­ięk­szył się kilka­krot­nie. Początkowo pro­dukcja odby­wała się tylko w czterech salach, jed­nak tuż przed I wojną świa­tową w skład zakładu wchodz­iły trzy murowane i sie­dem drew­ni­anych budynków. W fab­ryce pra­cow­ała maszyna parowa o mocy 25 KM. Pomiędzy 19011905 rok­iem, zatrud­nie­nie wzrosło ponad dwukrot­nie (z 40 do około 100 pra­cown­ików).

fabryka greilih
Zdję­cie pochodzi ze strony www.heimat-bilder.de

Zespół fab­ryczny Adolfa Greilicha mieś­cił się przy ulicy Łęczy­ck­iej 1. Od strony ulicy stał okazały dom właś­ci­ciela, jed­nocześnie pełniący funkcję kan­toru i mag­a­zynu, a w pod­wórku zna­j­dowały się budynki pro­duk­cyjne. Podobny układ miały też inne przed­siębiorstwa pow­sta­jące w tym cza­sie w Alek­sandrowie (m.in. Alberta StilleraRudolfa Schultza). Budynek mieszkalny miał trzy kondy­gnacje; od frontu ozd­abiał go ryza­lit zwieńc­zony niewielkim balkonem, półokrągłe okna z bogatym okra­towaniem, dwie wysokie kolumny ustaw­ione po obu stronach głównych drzwii wejś­ciowych oraz szczegól­nie efek­towny, stromy mansar­dowy dach o cechach neo­barokowych. Charak­terysty­czny był brak symetrii między prawą a lewą stroną elewacji.

Przed­siębiorstwo posi­adało przed­staw­icielstwa hand­lowe w najwięk­szych mias­tach Imperium Rosyjskiego – w Peters­burgu, Moskwie, Tom­sku, Rydze, Charkowie, Ros­towie, Kijowie i Odessie. Pońc­zochy i skar­pety z jego fab­ryki zdoby­wały wyróżnienia na wielu wys­tawach i konkur­sach.

Po śmierci Adolfa Greil­iha w 1922 roku przed­siębiorstwo prze­jęli jego syn­owie – Ger­hard, Adolf i Ernst. Zmi­ana właś­ci­ciela nie wpłynęła negaty­wnie na funkcjonowanie zakładu. Fab­ryka pra­cow­ała również w cza­sie II wojny świa­towej. Po wojnie w budynku mieszkalnym urząd­zono dyrekcję Zakładów Prze­mysłu Pońc­zoszniczego „San­dra”, a od końca lat 60 zaczęto wprowadzać tu szkołę zawodową. Obec­nie funkcjo­nou­jąca tu placówka nosi nazwę Zespołu Szkół Zawodowych im. Stanisława Stasz­ica.

Budynki pro­duk­cyjne współcześnie (2016) i w lat­ach powo­jen­nych. Zdję­cie archi­walne pochodzi z albumu prezen­tu­jącego his­torię Zakładów Prze­mysłu Pońc­zoszniczego „San­dra” wydanego w 1974 roku. Źródło: Alek­san­drów wczo­raj i dziś, Rocznik XXXIII, Alek­san­drów Łódzki 2015

Dziś wciąż możemy oglą­dać dawny budynek mieszkalny Adolfa Greilicha, jed­nak nie zachował się on w swo­jej pier­wot­nej formie. W lat­ach 198688 przeprowad­zono gen­er­alny remont, w trak­cie którego, ze względu na ogranic­zone środki finan­sowe, doko­nano uproszczeń w kon­strukcji i wyglądzie całej budowli. Najwięk­szym zmi­anom uległ ksz­tałt dachu i najwyższe piętro budynku, zlik­wid­owano dwa balkony i zmniejs­zono wysokość okien na piętrze. Zniknęło również ogrodze­nie przed wejś­ciem. W zasadzie więk­szym prze­bu­dowom nie uległ tylko parter – do dzisiaj możemy oglą­dać kolumny i wsparty na nich balkonik oraz półokrągłe okna ozdo­bione fan­tazyjnym okra­towaniem. Rozbiórce lub prze­bu­dowom pod­dano także wszys­tkie budynki pro­duk­cyjne zna­j­du­jące się w pod­wórku.

 


Artur Schmidt, Jubi­laumss­chrift anlasslich der Jahrhun­dert­feier der ev-luth Kirche zu Alexandrow 18281928

Andrzej Benedykt Kuropatwa, Adolf Greilich i jego dom [w:] Alter­natywy 44, luty 2012

 

Podobne tem­aty

Zobacz też:

 
Wil­helm wysłał młod­szego brata
do Francji, gdzie sfi­nan­sował mu
stu­dia o spec­jal­ności…
»»
 
Fab­ryka braci Schlösserów
była pier­wszym dużym zakła­dem
włóki­en­niczym w okręgu…
»»
 
Na przełomie XIX i XX wieku
była to najwięk­sza fab­ryka
włóki­en­nicza w Zgierzu…
»»
 

Autorzy

Podz­iękowa­nia

Poli­tyka pry­wat­ności

Zgod­ność ze stan­dar­d­ami

Jak korzys­tać z wit­ryny?

Licencja

Kon­takt

Słownik pojęć

Rys his­to­ryczny epoki

Cmen­tarze

Posta­cie

 

Mapa