Towarzystwo Akcyjne Man­u­fak­tury Baweł­ni­anej Lorentz i Krusche w Zgierzu

fabryka lorentz krusche

Przed­siębiorstwo Juliana Krusche i Stanisława Lorentza zostało założone w 1892 roku. Budynki fab­ryczne (przędzal­nia, far­biar­nia, tkalnia i wykończal­nia) zna­j­dowały się przy obec­nej ulicy gen J. H. Dąbrowskiego. W 1902 roku pow­ięk­szono zakłady poprzez zakup przędzalni bawełny należącej do rodziny Zachertów. Od 1899 roku firma zaczęła dzi­ałać jako Towarzystwo Akcyjne Man­u­fak­tury Baweł­ni­anej Lorentz i Krusche. Na przełomie XIXXX wieku było to drugie (po fir­mie A. G. Borsta) przed­siębiorstwo włóki­en­nicze w Zgierzu. Kap­i­tał zakład­owy wynosił 600 tysięcy rubli, a roczna wartość pro­dukcji utrzymy­wała się między 400 do 500 tysięcy rubli. Głównymi akcjonar­iuszami i członkami zarządu byli Stanisław Lorentz, Julian Krusche i Hen­ryk Zachert.

Aż do wybuchu I wojny świa­towej przed­siębiorstwo funkcjonowała sprawnie, przynosząc spore zyski. Nawet stra­jki w 1905 roku nie miały więk­szego wpływu na dobrą kondy­cję zakładu. Śred­nio zatrud­ni­ano 250 robot­ników. Pro­dukowano głównie tkaniny ubran­iowe oraz przędzę baweł­ni­aną. Firma miała swoje przed­staw­icielstwa w Warsza­wie, Moskwie, Ros­towie, Charkowie i Kijowie.

zgierz lorentzikrusche

Wini­eta druku reklam­owego spółki Lorentz i Krusche z końca XIX wieku (źródło: Ryszard Rosin (red), Zgierz. Dzieje miasta do 1988 roku, Łódź-Zgierz 1995)

W cza­sie I wojny świa­towej zakład zaw­iesił dzi­ałal­ność. 25 listopada 1914 roku, po wkrocze­niu wojsk niemiec­kich do Zgierza, spłonął główny, trzyp­iętrowy budynek tkalni (zna­j­dowało się tam 111 krosien i 5 zespołów tkalni wigo­niowej). Na nieszczęś­cie, pomimo ubez­pieczenia zakładów w czterech towarzyst­wach ubez­pieczeniowych w Rosji, odmówiono wypłaty odszkodowa­nia.

Pro­dukcję w zakładzie wznowiono dopiero w 1919 roku; uru­chomiono przędzal­nię, tkalnię, far­biarnię i wykończal­nię. Po prze­wa­lu­towa­niu akcji rublowych na zło­towe, kap­i­tał zakład­owy spółki wynosił 1 600 000 zł. Sporząd­zony w 1926 roku spis nieru­chomości wykazał, że spółka zna­j­dowała się w posi­ada­niu sześ­ciu budynków mieszkalnych i osiem­nastu fab­rycznych. Tkaniny pro­dukowane w fir­mie sprzedawano w całej Polsce, a swoje przed­staw­icielstwa posi­adała w Gdańsku, Lwowie i Warsza­wie.

W 1926 roku zmarł Julian Krusche. W zarządzie spółki pozostali Zofia i Leon Zacher­towie oraz Fran­ciszek Flaker. W cza­sie świa­towego kryzysu gospo­dar­czego na przełomie lat 20-tych i 30-tych, przed­siębiorstwo ogłosiło bankructwo. Zabu­dowa­nia zna­j­du­jące się przy ulicy gen J. H. Dąbrowskiego sprzedano Gusta­wowi Ber­neckerowi, a budynki przy ulicy 1 Maja wró­ciły w ręce Zachertów. Aż od wybuchu II wojny świa­towej powierzch­nie fab­ryczne były wyna­j­mowane różnym spółkom. W sierp­niu Kruschowie wyco­fali się z udzi­ału w spółce, pozostaw­ia­jąc je w rękach Zachertów (66%) i Lorentzów. W cza­sie oku­pacji fab­ryka została zajęta przez Niem­ców i unieru­chomiona. Wiele maszyn zde­mon­towano i wywieziono ze Zgierza; dzięki Leonowi Zacher­towi najbardziej wartoś­ciowe z nich udało się ukryć.

Po 1945 roku dawne zakłady Lorentz i Krusche znacjon­al­i­zowano i jako Zgier­skie Zakłady Prze­mysłu Odzieżowego „Zeta” funkcjonowały aż do lat 90-tych XX wieku.

 


Robert Starzyński (red), Kruszówka wnętrza mieszcza­ńskie z przełomu XIXXX wieku, Zgierz 2014

Jan Andrzej Zachert, Zarys dzi­ałal­ności społeczno-gospodarczej rodziny Zachertów [w:] Zgier­skie Zeszyty Region­alne, Tom VI, Zgierz 2011

Towarzystwo Akcyjne Man­u­fak­tury Baweł­ni­anej Lorentz i Krusche [w:] http://www.polskaniezwykla.pl/web/place/43241,zgierz-towarzystwo-akcyjne-manufaktury-bawelnianej-lorentz-i-krusche-w-zgierzu.html (dostęp: 27 grud­nia 2015)

 

Podobne tem­aty

Zobacz też:

 

Autorzy

Podz­iękowa­nia

Poli­tyka pry­wat­ności

Zgod­ność ze stan­dar­d­ami

Jak korzys­tać z wit­ryny?

Licencja

Kon­takt

Słownik pojęć

Rys his­to­ryczny epoki

Cmen­tarze

Posta­cie

 

Mapa