Zespół rezydencjalno-fabryczny rodziny Borstów w Zgierzu

His­to­ria fab­ryki braci Borstów – Adolfa Gustawa i Juliusza – sięga przełomu lat 60-tych i 70-tych XIX wieku. Początkowo Adolf Gustaw dzi­ałał sam; w 1868 roku nabył od Her­sza Rein­hertza plac zna­j­du­jący się u zbiegu dzisiejszych ulic 3 Maja i Popiełuszki. Szy­bko przys­tąpił do rozbu­dowy ist­nieją­cych tam zabu­dowań fab­rycznych, w czym wkrótce wspomógł go brat Juliusz. W 1878 roku pow­stał dwupiętrowy budynek tkalni i kotłow­nia z maszyną parową o mocy 40KM. Na początku lat 80-tych wznie­siono gazownię, pow­ięk­szono o jedno piętro far­biarnię oraz postaw­iono budynki pomoc­nicze.

Na początku lat 90-tych XIX wieku doko­nano kole­jnej rozbu­dowy fab­ryki. Zaku­pi­ono również nową maszynę parową oraz kocioł parowy firmy Fitzner i Gam­per (w 1904 roku zakłady wyko­rzysty­wały moc 350KM). Dynam­iczny rozwój firmy trwał aż do wybuchu I wojny świa­towej. W lat­ach 18971913 przed­siębiorstwo zwięk­szyło zatrud­nie­nie z 450 do 700 robot­ników, dzierżąc miano najwięk­szej fab­ryki włóki­en­niczej w Zgierzu.

W 1897 roku zakład przek­sz­tał­cił się w „Towarzystwo Akcyjne Fab­ryk Sukna A. G. Borst”. Oprócz członków rodziny Borstów, w gronie akcjonar­iuszy znalazł się również Julian Krusche (od 1896 roku mąż Mał­gorzaty Borst, córki Adolfa Gustawa). Kap­i­tał zakład­owy spółki wynosił mil­ion rubli.

zgierz borst lodzer zeitung 1913

Panorama zabu­dowań fab­rycznych firmy braci Borstów (źródło: Lodzer Zeitung, 1913)

Okres pros­per­ity prz­er­wała I wojna świa­towa. Firma została unieru­chomiona i dopiero około 1919 roku pro­dukcja ruszyła pełną parą. Zanim kryzys eko­nom­iczny końca lat 20-tych XX wieku przyniósł kole­jne prz­erwy w pro­dukcji, u Borstów pra­cow­ało blisko 500 pra­cown­ików.

W 1931 roku fab­ryka została zamknięta. W lat­ach 30-tych część pomieszczeń wyna­j­mowano innym fir­mom, a tuż przed wybuchem II wojny świa­towej w przędzalni pra­cow­ało zaled­wie 100 osób. W okre­sie oku­pacji w budynkach fab­rycznych ulokowano odd­ział niemieck­iej firmy odzieżowej „Amor”. Po 1945 roku zakłady znacjon­al­i­zowano. Aż do lat 90-tych w budynkach fab­ryki Borstów dzi­ałały Zakłady Prze­mysłu Weł­ni­anego im. J. Dąbrowskiego „Fresco”.

Zabu­dowa­nia dawnej fab­ryki Borstów ist­nieją do dziś, i są jed­nymi z nielicznych tak dobrze zachowanych budynków fab­rycznych w Zgierzu. Co prawda otynkowana elewacja pozbaw­iał je prze­mysłowego charak­teru, jed­nak wysokie, dwu– i trzyp­iętrowe gmachy ulokowane przy ulicy Popiełuszki wciąż robią spore wraże­nie. Obec­nie w ich murach dzi­ała cen­trum hand­lowe, niewielkie sklepy i lokale biurowe. Po prze­ci­wnej stronie zabu­dowań pro­duk­cyjnych zna­j­dują się dawne budynki mieszkalne, admin­is­tra­cyjne i mag­a­zynowe (wyko­rzysty­wane dzisiaj przez bank i urząd skar­bowy).

 


Ryszard Rosin (red), Zgierz. Dzieje miasta do 1988 roku, Łódź-Zgierz 1995

Pro­fil face­bookowy Odkry­wa­jąc Między­wo­jenny Zgierz (dostęp: 27.03.2016 r.)

Dawna fab­ryka Borsta [w:] http://www.polskaniezwykla.pl/web/place/43054,zgierz-dawna-fabryka-borsta-.html (dostęp: 27.12.2015 r.)

 

Podobne tem­aty

Zobacz też:

 
Fab­ryka braci Schlösserów
była pier­wszym dużym zakła­dem
włóki­en­niczym w okręgu…
»»
 

Autorzy

Podz­iękowa­nia

Poli­tyka pry­wat­ności

Zgod­ność ze stan­dar­d­ami

Jak korzys­tać z wit­ryny?

Licencja

Kon­takt

Słownik pojęć

Rys his­to­ryczny epoki

Cmen­tarze

Posta­cie

 

Mapa