Jan Fry­deryk Zachert

Jan Fryderyk ZachertPortret Jana Fry­deryka Zacherta (ze zbiorów Muzeum Miasta Zgierza) źródło: Edyta Klink-Orawska, Wiara, praca, nowa ojczyzna. Dzieje luteranizmu na ziemi zgier­skiej do 1972 roku, Zgierz 2012

Korze­nie rodziny Zachertów się­gają ang­iel­skiego Leeds, miasta o bogatych trady­c­jach suki­en­niczych (już w XIV wieku było ważnym ośrod­kiem pro­dukcji sukna). W XVI wieku jedna z gałęzi tej rodziny, chcąc uniknąć prześlad­owań religi­jnych, wyemi­growała na ziemie Rzeczy­pospo­litej i osiedliła się w Międzyrzeczu. U pod­staw zamożności Zachertów stał han­del suknem. Z biegiem czasu ulegli całkowitej pol­o­niza­cji (zachowu­jąc wyz­nanie protes­tanckie).

Jan Fry­deryk Zachert urodził się w 1765 roku w Między­chodzie. Jako 25-latek przeniósł się do Warszawy. W 1794 roku jako ochot­nik wziął udział w Insurekcji Koś­ciuszkowskiej, później wstąpił do Legii Nad­duna­jskiej gen­er­ała Kni­aziewicza, a w 1802 roku wysłany został na pogrążoną w bun­cie fran­cuską kolonię San Domingo. Tylko co dwudzi­esty z 6 tysięcy wysłanych tam ludzi przeżył wyprawę. Jed­nym z tych szczęśli­w­ców był Jan Fry­deryk, który wró­cił w stop­niu kap­i­tana adi­u­tanta majora. W 1803 roku osi­adł w Warsza­wie i ożenił się z wdową po zmarłym na San Domingo przy­ja­cielu.

Być może spędz­iłby resztę życia w stol­icy, gdyby nie uległ namowom przed­staw­icieli rządu Królestwa Pol­skiego – ponoć samego Stanisława Stasz­ica i Ksaw­erego Druckiego-Lubeckiego – aby zor­ga­ni­zować w Zgierzu man­u­fak­turę suki­enną. Musiał cieszyć się opinią wybit­nego fachowca. W 1822 roku, jako 57-latek przeniósł się do Zgierza, gdzie otrzy­mał w dzierżawę trzy place przy Nowym Rynku. Wybu­dował tam piętrowy, murowany budynek pełniący funkcję mieszkalne i pro­duk­cyjne.

W orga­ni­za­cji przed­siębiorstwa poma­gali mu krewni – przede wszys­tkim jego bratanek, Wil­helm Fry­deryk Zachert (zaj­mował się kwestią zaopa­trzenia i zbytu). Przed­siębiorstwo pros­per­owało dobrze; Jan Fry­deryk zatrud­niał 60 robot­ników, orga­ni­zował tez pracę samodziel­nych tkaczy z Alek­sandrowa, Ozorkowa, Łodzi i Skierniewic. Zacher­towie szy­bko stali się jed­nymi z najbardziej poważanych ludzi w mieś­cie. Jan Fry­deryk, wraz z bur­mistrzem Zgierza, Samuelem Grze­gorzewskim oraz innym znaczą­cym przed­siębiorcą – Karolem Meiss­nerem, był pier­wszym admin­is­tra­torem tworzącej się wspól­noty ewan­gelick­iej. Pełnił nadzór nad budową pier­wszej ple­banii i koś­cioła. Był również mis­trzem w cechu suki­en­ników zgier­s­kich. W maju 1834 roku odz­nac­zony został przez cara orderem św. Stanisława 4 klasy.

Po upadku pow­sta­nia listopad­owego przed­siębiorstwo Zacherta stanęło na skraju bankructwa. Przeszło 60-letni Jan Fry­deryk wyco­fał się z dzi­ałal­ności gospo­dar­czej. Najpierw przeniósł się do Ruśca, do majątku zię­cia Ignacego Bolesty (przy­ja­ciela z wyprawy na San Domingo), a ostat­nie lata życia spędził w Kro­mołowie, u swo­jego syna Michała Lud­wika. Zmarł w 1847 roku. Zgod­nie z życze­niem pochowany został w mundurze legion­isty.

 


Jan Andrzej Zachert, Zarys dzi­ałal­ności społeczno-gospodarczej rodziny Zachertów [w:] Zgier­skie Zeszyty Region­alne, Tom VI, Zgierz 2011

Ryszard Rosin (red), Zgierz. Dzieje miasta do 1988 roku, Łódź-Zgierz 1995

Krzysztof Paweł Woź­niak, Zgier­skie i supraskie inwest­y­cje prze­mysłowe rodziny Zachertów.
Losy dziedz­ictwa
[w:] Zgier­skie Zeszyty Region­alne, Tom IV, Zgierz 2009

Danuta Niewiadom­ska, Zarys his­torii parafii e-a w Zgierzu [w:] Strona inter­ne­towa Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Zgierzu (dostęp: 20 wrześ­nia 2015)

Edyta Klink-Orawska, Wiara, praca, nowa ojczyzna. Dzieje luteranizmu na ziemi zgier­skiej do 1972 roku, Zgierz 2012

Podobne tem­aty

Zobacz też:

 

Autorzy

Podz­iękowa­nia

Poli­tyka pry­wat­ności

Zgod­ność ze stan­dar­d­ami

Jak korzys­tać z wit­ryny?

Licencja

Kon­takt

Słownik pojęć

Rys his­to­ryczny epoki

Cmen­tarze

Posta­cie

 

Mapa