Kościół Nazwa: Andrzejów

Kościół ewangelicko-augsburski w Andrzejowie

Nieistniejący kościół ewangelicko-augsburski

Kościół ewangelicko-augsburski w Andrzejowie

Symbol kościoła na Mapie Szczegółowej Polski 1:25 000 (1940). Ze zbiorów Wydziałowego Archiwum Kartograficznego, Wydział Nauk Geograficznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; mapywig.org


lata budowy

1913–1917

architekt

nieznany

styl

neogotyk


lata budowy

1913–1917

architekt

nieznany

styl

neogotyk


Decyzja o budowie kościoła w Andrzejowie zapadła na początku XX wieku; impulsem był rozwój ekonomiczny wsi oraz wzrost liczby jej mieszkańców. W styczniu 1912 roku ewangelicy zakupili plac pod budowę przylegający do działki zajmowanej przez luterańską szkołę i cmentarz. W skład komitetu budowy weszli najznamienitsi mieszkańcy Andrzejowa i Andrespola: Johann Krause (właściciel zakładów produkujących wyroby ceramiczne), Johann Roth (rodzina Rothów prowadziła kilka interesów: m.in. piekarnię, wytwórnię napojów i restaurację), Wilhelm Hettig, Rudolf Kriese, Martin Wildermann, Martin Omenzetter i J. Stelzer. Wstępny kosztorys oszacowano na ponad 10 tysięcy rubli. Uroczystość położenia kamienia węgielnego odbyła się 24 sierpnia 1913 roku i już po roku budowa była niemal ukończona.

Kościół miał wymiary około 18 × 12 × 6 metrów. Trudno powiedzieć jak dokładnie wyglądał; wiadomo, że nadano mu cechy neogotyckie, a jego charakterystycznym elementem miała być smukła wieża, dominująca nad niską zabudową wsi. Radość luteran była jednak krótka. Koniec budowy zbiegł się z wybuchem I wojny światowej – na przełomie listopada i grudnia 1914 roku obiekt został zbombardowany. Ściany, wieża i dach kościoła uległy poważnym zniszczeniom; ucierpiał też cmentarz, a stojąca w sąsiedztwie szkoła doszczętnie spłonęła.

Decyzję o odbudowie podjęto jeszcze w trakcie wojny. 22 czerwca 1916 roku członkowie wspólnoty spotkali się łódzkim pastorem Augustem Gerhardtem, który zadeklarował pomoc przy odbudowie kościoła. Koszty budowy miały zostać pokryte ze składek parafian. Wsparcie zadeklarowało też Stowarzyszenie Gustawa Adolfa z Lipska (niemiecka organizacja zajmująca się pomocą dla ewangelickich kościołów mniejszościowych). 1 października 1916 roku nadzór nad pracami przejął pastor Ludwik Enth; jeszcze przed końcem zimy zrekonstruowano dach i wieżę, wprawiono też okna i drzwi. Wiosną wstawiono do kościoła bogato zdobiony, neogotycki ołtarz i ambonę wykonaną przez Władysława Bojanowskiego. Obraz ołtarzowy namalował Adolf Reile z Stuttgartu. W kolejnych miesiącach uzupełniono wyposażenie świątyni (biblię, posrebrzany krucyfiks, chrzcielnicę, żyrandole, dywan) oraz ogrodzono plac kościelny. Zwieńczeniem prac było uroczyste poświęcenie w dniu 29 czerwca 1917 roku.

Kościół rozebrano w pierwszych latach po zakończeniu II wojny światowej. Dziś nie ma po nim żadnego śladu (mieścił się u zbiegu dzisiejszych ulic Rokicińskiej i Włodarskiej, obok wciąż istniejącego budynku pastorówki). Prawdopodobnie nie zachowały się żadne przedstawiające go fotografie. [2018]


Eduard Kneifel, Die evangelisch-augsburgischen Gemeinden in Polen 1555-1939. Eine Parochialgeschichte in Einzeldarstellungen, Vierkirchen über München 1971

K. Badziak, K. Chylak, M. Łapa, Łódź wielowyznaniowa. Dzieje wspólnot religijnych do 1914 roku, Łódź 2014

Zur Kirchweih in Andrzejew [w:] Unsere Kirche, nr 28/1917

inne kościoły w regionie

Related Articles

 

więcej

Autorzy

Podziękowania

Polityka prywatności

Zgod­ność ze stan­dar­d­ami

Jak korzys­tać ze strony?

Licencja

Kontakt

historia

Osadnictwo olęderskie

Kolonizacja w czasach Prus

Okres wojen napoleońskich

Budowa okręgu włókienniczego

Powstanie listopadowe

Please publish modules in offcanvas position.

Kościół ewangelicko-augsburski w Aleksandrowie Łódzkim

Poprzedni

Kościół ewangelicko-augsburski w Bogusławowie

Następny